Als het pijn doet.. doorgaan of stoppen?

Het is goed om emotionele pijn (dus geen lichamelijke pijn!) te ervaren in je liefdesrelaties. Dat is wat ik geloof, geheel tegen de gebruikelijke gezond-verstand adviezen en de adviezen die in boeken over verlatingsangst/bindingsangst (zoals het populaire boek ‘Attached’/’Verbonden’) staan in. Ook, of misschien wel juist, als je die pijn in het begin van een relatie ervaart.

Emotionele pijn wijst namelijk op het bestaan van triggers: situaties die buitenproportioneel heftige emoties in je opwekken, omdat ze je (onbewust) herinneren aan een oud trauma (of traumaatje) in zo’n zelfde soort situatie. Iemand waartoe je je aangetrokken voelt en het vermogen heeft om jou sterk te triggeren is een geschenk, omdat hij/zij je enorm kan helpen bij je persoonlijke groei.

Als alles tussen jou en je geliefde altijd koek en ei is, dan is dat natuurlijk heerlijk, maar groeien doe je er niet van. En misschien is dat ook niet waar je naar op zoek bent. Daar is absoluut niets mis mee. Maar mensen met een ‘groei-mindset‘ willen dat wel, ook in hun relaties.

Stel, je hebt een aversie tegen situaties waarin je genegeerd lijkt te worden door je geliefde. Dat is mijn eigen traumaatje. Ik kan daar onredelijk boos over worden. Het kleinste teken dat ik genegeerd word, bijvoorbeeld het lange tijd niet reageren op een berichtje, kan mij furieus maken en ervoor zorgen dat ik heel nare dingen ga zeggen. Ik lijk in zo’n moment iemand anders te worden, mijn boosaardige alter-ego. Ik kan niet meer relativeren en handel impulsief vanuit mijn woede. Ik vind het ontzettend kleinzerig en onredelijk van mezelf en schaam me er voor, maar laten kan ik het niet. Dát is een trigger, oftewel een kindwond, oftewel een trauma.. of gewoon jouw zwakke plek. Geef het beestje maar een naam.

Nu zou je kunnen besluiten, na dit soort situaties een aantal keer te hebben meegemaakt met je nieuwe geliefde, dat het niet gaat werken. Hij wekt teveel irritatie en pijn bij je op. Je vecht/vlucht-systeem slaat telkens op hol, dat voelt ongelooflijk vervelend. Iemand die je zo sterk kan triggeren in een bepaalde situatie, doet dat waarschijnlijk ook in andere situaties. In mijn voorbeeld, iemand die nogal nonchalant omgaat met reageren op berichtjes, zal waarschijnlijk ook vrij weinig contact initiëren en initiatief nemen in de relatie. Zijn hele houding zal vrij nonchalant zijn. Het komt in feite allemaal op hetzelfde neer, maar het lijkt erop dat het op meerdere vlakken niet matcht tussen ons. Ik concludeer: hij is egoïstisch, hij geeft niet genoeg om mij, hij is laks en onattent. Hij zal er niet voor mij zijn als ik hem nodig heb. Dit gaat alleen maar pijn opleveren.

Boeken over verlatings- en bindingsangst vertellen je dat je, als je zelf onveilig gehecht bent, iemand moet zoeken met een veilige hechtingsstijl, omdat je jezelf anders met een chronisch geactiveerd vecht/vlucht-systeem opzadelt. Ik ben het daar niet mee eens. Ten eerste: die veilig gehechte mensen komen niet eens op mijn radar. Ik vind ze simpelweg niet aantrekkelijk. Dat is geen bewuste keuze overigens, dat is chemie. Onbewuste stofjes én patronen in gedrag sturen mijn aantrekking. Ik val bijvoorbeeld alleen op mannen die iets onafhankelijks uitstralen. De kans dat zo iemand moeite heeft met verbinden is dan groot. Ten tweede: wie zegt dat zo’n veilig gehecht iemand goede communicatievaardigheden heeft en bewust is van zijn eigen gedrag en overtuigingen? Het zou de bedoeling zijn dat je als onveilig gehecht persoon leert hoe ‘het’ moet van de veilig gehechte. Ik betwijfel dat.. Ten derde: niemand is volledig veilig gehecht. Je hebt altijd iets van verlatings- én bindingsangst in je en vaak wisselt de angst die overheerst ook per relatie. Je zult hoe dan ook getriggerd blijven worden in AL je relaties. Dan kun je maar beter leren hoe je ermee om moet gaan en gewoon je aantrekking volgen. Het is sowieso al haast geen optie om die aantrekkingskracht te negeren, als die heel sterk is.

Je vrienden zullen het echter waarschijnlijk eens zijn met de boeken. Zij zien je geworstel, verdriet en onvrede en zullen je adviseren er mee te stoppen. Liefde hoort geen pijn te doen, zeker niet in het begin. Dit zal nooit werken. Toch?

Tja, het ligt er maar aan wat je doelstelling is in het leven. Als jij comfortabel het leven door wil fladderen, dan hoort liefde inderdaad geen pijn te doen. Vind je het echter bevredigend om jezelf te ontwikkelen tot een compleet mens met zo weinig mogelijk blinde vlekken en oude wonden die je emoties en gedrag sterk beïnvloeden, dan hoort liefde wel pijn te doen.

Besluit je te stoppen, dan is de kans overigens levensgroot dat je in latere relaties opnieuw getriggerd zult worden, door dezelfde soort situaties. Je neemt je wonden namelijk gewoon met je mee. Zelfs in relaties met een zogenaamd ‘veilig gehecht’ persoon, want ook die kan te dichtbij komen of teveel ruimte nemen. Op een gegeven moment zul je denken: Goh.. zou het probleem dan toch vooral liggen in het feit dat ik berust in mijn wonden? Zal ik ooit in staat zijn om op mijn eigen (licht-)disfunctionele manier bevredigende liefdesrelaties aan te gaan? Zal ik ooit iemand vinden die daar perfect bij past, waarbij alles veel meer vanzelf lijkt te gaan en we nog lang en gelukkig leven?

De IMAGO-theorie van Harville Hendrix zegt onder andere dat je je juist aangetrokken zal voelen tot iemand die als geen ander zout in jouw wonden kan strooien. Het is vertrouwd gedrag vanuit je verleden en bekend maakt bemind, ook als dat iets negatiefs is. Misschien kreeg je vroeger het gevoel genegeerd te worden door je vader of moeder, van wie je ontzettend veel hield en van wie je dolgraag aandacht wilde krijgen. Maar je kreeg die aandacht niet, in elk geval niet in de mate waarin je dat graag wilde. De pijn die je nu voelt als je denkt genegeerd te worden is gelijk aan de pijn die je ook als kind voelde. Het is in feite een kinderlijke driftbui: een mix van onmacht, angst, verdriet en boosheid.

Oké, dan blijf je bij je geliefde. Moet je dan maar genoegen nemen met een relatie vol pijn?

Nee, dat zou doelloos en vrij masochistisch zijn. Het gaat er juist om dat je actief aan de slag gaat om te leren dealen met die oude pijn. Dat je vaardigheden leert om ermee om te gaan, zodat je je wond kunt helen en daardoor uiteindelijk een completer ‘emotioneel gezonder’ mens wordt. Het liefst samen, maar ook als jij de enige bent die hiermee wil oefenen kom je al heel ver. (HOE je dat precies kunt doen heb ik hier beschreven.)