Vreemdgaan, open relaties en bewuste vrije relaties

Je bent op een feestje en je staat al een tijdje te dansen met een leuke man. Je kent hem al een tijdje. Hij is heel aantrekkelijk en jullie hebben mooie gesprekken gehad. Hij lacht naar je, slaat een arm om je middel en trekt je zachtjes tegen zich aan. Je voelt zijn lichaam tegen het jouwe. Hij kan goed dansen. Je voelt je euforisch en levend. De energie raast door je lichaam. Je wang raakt de zijne en zachtjes geeft hij je een kus. Het voelt zo fijn, zo goed. Vanuit je ooghoek zie je wat vrienden naar jullie kijken. Dit gaat te ver ja.. maar je wilt er zó graag aan toegeven. Shit. Je maakt je los uit zijn armen, danst alleen verder en wendt je blik af. 

Wanneer je je aangetrokken voelt tot een ander dan je geliefde en die aantrekking is duidelijk wederzijds, dan kan het voelen alsof het haast geen optie is om er niets mee te doen. Hoe kan zoiets moois nu verkeerd zijn? Wie heeft ooit bepaald dat er zoiets als ‘vreemdgaan’ bestaat? Waarom zou je, als je van elkaar houdt, een claim op elkaars (seksuele) plezier leggen? 

De hoofdreden dat we dit doen is angst. We zijn bang dat we de ander kwijtraken als we dit zouden ‘toestaan’.

Stel nu dat je je niet uit zijn armen had losgemaakt, dat je de kus had beantwoordt. En dat het misschien niet daarbij gebleven was. Pas toen je weer alleen was en je hoofd weer helder was, werd je overspoeld door schuldgevoelens. Oh nee, wat heb ik gedaan?! Stel dat mijn geliefde erachter komt.. Dat kan ik hem niet aandoen! En wat zegt dit over mijn relatie, betekent dit dat ik niet genoeg van hem houd? Raak ik hem nu kwijt? Wat zegt het over mij als mens, ben ik eigenlijk wel oké? Wat zullen mijn vrienden hiervan denken? 

Veel mensen besluiten dan hun mond te houden en de herinnering te verdringen, uit angst hun geliefde te verliezen en hun (zelf)beeld van betrouwbare partner en goed mens niet te beschadigen. Als het op een gegeven moment uitkomt, gebeurt precies dat waar ze bang voor waren: hun geliefde is kapot van verdriet, woedend over het bedrog en verbreekt de relatie. Ze worden door meerdere mensen op hun ‘foute’ gedrag aangesproken en voelen zich een enorme klootzak/trut.

Maar stel nu dat ze die behoefte aan een diepe connectie als menselijk en mooi (en daarom oké) bestempelen en dat ze afspraken maken met hun geliefde over non-monogamie. Vrijheid is voor hen beiden heel belangrijk, dus wordt hun relatie een open relatie. Ze mogen hun hart en verlangens dan volgen, zónder bang te hoeven zijn voor schuldgevoelens, schaamte of twijfels achteraf. Dan betekent het niet dat ze niet genoeg van hun geliefde houden of dat ze geen goed mens zouden zijn. Dan kleven er plotseling geen nadelen meer aan het verlangen naar een ander. In elk geval niet de gebruikelijke.

Dat klinkt mooi. Maar zo gemakkelijk is het natuurlijk niet, anders zouden er wel veel meer mensen zijn die het zo aanpakken.

Want je kunt bovenstaande misschien wel onderschrijven, maar desondanks veel pijn ervaren als je geliefde met een ander is geweest. Laat staan als het niet om iets eenmaligs gaat. Jaloezie en verlatingsangst zijn hele pijnlijke en complexe emoties, waar de meeste mensen zich geen raad mee weten. “Ik wil graag de vrijheid om te doen wat ik wil, maar ik kan het niet aan als mijn geliefde die vrijheid ook heeft..”, lijkt hét argument om niet aan een open relatie te willen beginnen, en waarom toch zoveel mensen vreemdgaan.

Aan je geliefde vertellen dat je met een ander bent geweest is verdomd lastig, ook als je afspraken over non-monogamie hebt gemaakt. Je wil de ander geen pijn doen en je bent bang dat de pijn te groot zal zijn, waardoor hij of zij de relatie verbreekt. Dan kun je toch in de valkuil belanden dat je zaken verzwijgt of er überhaupt niet aan durft te beginnen. Of je maakt de afspraak don’t ask, don’t tell, om de pijnlijke waarheid te vermijden. Het is een vorm van struisvogelpolitiek, waarbij er ook geen verbindende communicatie plaats kan vinden.

Hoe lastig dit alles kan zijn, ervoer ik een tijdje geleden.

Ik was al een poosje samen met mijn geliefde in een niet-relatie. We hechtten beiden veel waarde aan vrijheid, dus bleven we in de date-fase hangen. Geen afspraken over exclusiviteit of al te veel verwachtingen, maar wel het plezier, de intimiteit en de verbondenheid met elkaar die we zo fijn vonden. Mijn geliefde wilde mij niets verbieden, net zo min als ik hem iets wilde verbieden. Daar waren we allebei heel open-minded over. Maar er gesprekken over voeren wilde hij niet. Don’t ask, don’t tell.

Maar ik wilde er wél over praten.

Ik wilde meer diepgang. Voor mij was dit niet zomaar wat aanrommelen met elkaar. Ik hield van hem en ik had een visie op relaties, die anders was dan gebruikelijk. Niet het ‘geen relatie of wel een relatie‘, waar hij vanuit leek te gaan.

Hij werd boos toen ik toch een keer over iemand anders begon. Nu had ik hem opgezadeld met jaloerse gevoelens en beelden in zijn hoofd, die hij niet wilde hebben! Hij zei ook dat als ik behoefte had aan iemand anders, hij niet met mij kon zijn.

Met andere woorden: ik mocht doen wat ik wilde, want dat was de afspraak, maar als ik dat deed en hem erover vertelde, dan zou hij zomaar weg kunnen zijn. Hij wilde zijn hoofd in het zand kunnen steken.

Ik sprak hem erop aan dat dit niet voor mij werkte. Hij dacht even na en antwoordde: “Tja.. Dat zei ik omdat we toen net samen waren en ik nog niet veel te verliezen had. Ik was nog niet aan je gehecht en dus was het gemakkelijker om het dan maar gelijk af te kappen. Want waarom zou ik mezelf in zo’n lastige positie brengen, telkens jaloers te zijn en de angst te voelen je te verliezen? Daar had ik helemaal geen zin in. Maar nu.. ik weet niet hoe het zal voelen, ik heb dit nog nooit zo gedaan, maar ik wil het wel proberen. Ik zal niet gelijk weg zijn als het pijn doet. Dan praten we erover.”

Een tijdje later bewees hij me dat hij bereid was mijn eventuele escapades aan te horen, door me te vragen of ik nog contact had gehad met andere mannen. Dat was niet zo, maar ik was zo blij dat hij me ernaar vroeg!

En toch was ik niet helemaal tevreden.

Onze relatie leek nu zo belangrijk voor hem dat hij mij ook mijn behoefte aan vrijheid gunde, zonder struisvogel te spelen, ook al betekende dit dat het hem pijn zou doen. Maar, zijn motivatie voor het aangaan van wederzijdse non-monogamie leek de angst mij anders te verliezen. Dit was wat ík wilde. Dat voelde niet oké. Het leek me een recept voor wrok en ellende. Hierdoor durfde ik niet naar onze afspraak te handelen, omdat ik er dan niet eerlijk over zou kunnen zijn zonder groot risico te lopen.

Ik wilde dat we een gezamenlijke visie hadden. Dat hij het ‘toestond’, omdat hij dat zélf wilde. Niet omdat hij pijn wilde lijden, maar omdat we dezelfde kernwaarden deelden: vrijheid, openheid, verbinding, groei. Omdat hij wist dat hij, door deze vrije en eerlijke relatievorm en door te dealen met zijn angsten, zou groeien als mens. Maar ook omdat hij wilde dat we het erover zouden hebben als het zich voordeed en we elkaar dan zouden helpen ermee te dealen, dat hij wilde dat onze liefde en verbinding er sterker door zouden worden.

Ik wil geen open relatie, maar een bewuste vrije relatie, waarin communicatie, verbondenheid en persoonlijke ontwikkeling een hoofdrol spelen.

Ik denk dat het enorm belangrijk is om allebei een groei-mindset te hebben als je op een emotioneel veilige manier met non-monogamie wilt experimenteren. Heftige emoties zullen dan geen reden zijn om de relatie te verbreken, maar zullen juist worden verwelkomd, omdat ze kunnen zorgen voor meer (zelf)vertrouwen en een grotere intimiteit en verbondenheid, mits erover gesproken wordt.

(Psst: Esther Perel, relatietherapeute, heeft hier trouwens een mooie Ted-talk aan gewijd).

 

Esther Perel: “Mensen gaan om ontelbaar veel redenen vreemd”, zegt Perel. Maar één thema treedt herhaaldelijk op: verhoudingen als een vorm van zelfontdekking, een zoektocht naar een nieuwe of verloren identiteit. „Wat ik het meeste hoor van degenen die vreemd zijn gegaan, is dit: ze krijgen er het gevoel van dat ze léven, en dat het ‘zelfverraad zou zijn om die gevoelens te ontkennen’.”

De overspelige vrouwen en mannen in haar spreekkamer gebruiken daar woorden voor als ‘groei’, ‘onderzoek’ en ‘transformatie’. „De ontsnapping uit de echtelijke verdoving brengt een erotische siddering mee waardoor we voelen dat we leven. We zijn niet zozeer op zoek naar een andere geliefde als wel naar een andere versie van onszelf. En het is dikwijls niet onze partner die we willen verlaten, maar wie we geworden zijn.”